Sunday, 5 April 2020

HRM Environment- मानव संसाधन व्यवस्थापन वातावरण

Introduction

मानव संसाधन व्यवस्थापन वातावरण भन्नाले वातावरण संसाधन व्यवस्थापनलाइ प्रभाव पार्ने तत्वहरूकाे समष्टीलाइ बुझिन्छ । त्यस्ता तत्वहरू जसकाे वेवास्ता गरेर संगठने र स्वयमं मानव संसाधन व्यवस्थापनले अाफ्ना क्रियाकलाप परिणाममूखी बनाउन सक्दैन । संगठनले वातावरणका विभिन्न तत्वहरूकाे अध्ययन गरी त्यसअनुसार अावश्यक नीति तथा रणनीतिकाे तर्जुमा तथा कार्यान्वयन गर्न सक्नु पर्दछ । यि तत्वहरू अान्तरिक र बाह्य गरी दुइ प्रकारका हुन्छन् ।  अान्तरिक वातावरण तुलनात्मक रूपले नियन्त्रण याेग्य हुन्छ भने बाह्य वातावरण नियन्त्रण भन्दा बाहिर हुन सक्छ । प्रभावकारी मानव संसाधनकाे भर्ना, छनाैट र पदस्थापनाकाे लागि वातावरण व्यवस्थापनकाे निकै ठुलाे भमिका रहेकाे हुन्छ । यदि वातावरणलाइ बेलैमा चिन्न सकिएन भने सम्पूर्ण मानव संसाधन व्यवस्थापन नै धरापमा पर्न सक्छ । वातावरणकाे विश्लेषणबाट नै सबै किसिमका विकल्पहरू पहिल्याउन सकिन्छ भने ती मध्य सर्वाेत्तम विकल्प छनाैट गरी कार्यान्वयन गर्न सकिन्छ ।
संगठनले वातावरणीय प्रभावकाे पहिचान गर्न सकेकाे खण्डमा निम्न फाइदा लिन सकिन्छ ।
  • समय सापेक्ष मानव संसाधन निर्माण गर्न सकिन्छ ।
  • व्यवस्थापिय रणनीति तयार गर्न सकिन्छ ।
  • मानव संसाधनकाे अधिकतम उपयाेग गरी संगठनकाे गुणस्तरीयता अभिबृद्धि गर्न सकिन्छ ।
  • वातावरणकाे प्रभाव मापन गरी संगठनकाे कमि कमजाेरी विश्लेषण गरी अावश्यक कदम चाल्न सकिन्छ ।

मानव संसाधन व्यवस्थापनमा प्रभाव पार्ने वातावरणीय बाह्य तत्व

  • प्रविधि
  • श्रम बजार
  • कानून
  • राजनैतिक अवस्था
  • संगठनकाे भाैतिक स्थान
  • सामाजिक साँस्कृतिक तत्व

मानव संसाधन व्यवस्थापनमा प्रभाव पार्ने वातावरणीय अान्तरिक तत्व

  • संगठनात्मक साधन
  • संगठनकाे संसचना
  • संगठन भित्रकाे युनियन
  • संगठनकाे रणनीति
  • संगठनात्मक संस्कृति
संगठनकाे मानव संसाधन व्यवस्थापन वातावरणका अान्तरिक तथा बाह्य वातावरणीय तत्वहरूलाइ सँगसँगै विश्लेषण गरिनुपर्छ । किन कि बाह्य वातावरणकाे परिवर्तनले सधैँ उत्पादकत्व, विकास, गुणस्तर विकास, वस्तु विकास, मूल्य कटाैती तथा नवप्रवर्तनात्मक अावश्यकता उपर दवाव दिइरहेकाे हुन्छ भने अान्तरिक वातावरणले कर्मचारीकाे मनाेबल, उत्प्रेरणा, रूचि तथा प्रतिवद्धताका साथै प्रतिस्पर्धात्मक लाभ उपर प्रभाव जमाइरहेकाे हुन्छ । त्यसैले चाहे अान्तरिक हाेस् चाहे बाह्य वातावरण मानव संसाधन व्यवस्थापनमा तिनिहरूकाे प्रत्यक्ष र पराेक्ष प्रभाव परिरहेकाे हुन्छ । 

No comments:

Post a Comment